Mark Carney został premierem Kanady w marcu 2025 roku, przejmując stanowisko od Justina Trudeau. Jest pierwszym szefem rządu w historii kraju, który nie miał doświadczenia parlamentarnego przed objęciem tego urzędu. Jego poprzednie doświadczenie zawodowe obejmuje funkcję gubernatora Banku Kanady (2008–2013) i szefa Banku Anglii.

Carney pracował w bankowości centralnej przez ponad dekadę. W Banku Kanady zajmował się odpowiedzią na globalny kryzys finansowy 2008 roku. Po przejściu do Banku Anglii w 2012 roku nadzorował politykę monetarną brytyjskiego systemu finansowego.

Po rezygnacji z bankowości centralnej w 2020 roku pełnił funkcję wysłannika ONZ do spraw zrównoważonego finansowania. Doradzał również rządowi kanadyjskiemu w sprawach gospodarczych podczas pandemii COVID-19. W 2024 roku stał się publicznie rozpoznawalny jako głos w debacie liberalnej o wzroście gospodarczym.

Kryzys gospodarczy i społeczny w końcu kadencji Trudeau stworzył warunki dla zmiany lidera. Trudeau ogłosił rezygnację ze stanowiska w wieku 52 lat pod presją rosnących kosztów życia i niezadowolenia społecznego. W wyborach na lidera Partii Liberalnej w marcu 2025 roku Carney otrzymał poparcie około 86 procent delegatów.

Po objęciu stanowiska premiera w ramach rządzącej mniejszości Carney zdecydował się rozpisać przedterminowe wybory. Odbyły się w kwieceniu 2025 roku. Liberałowie utrzymali władzę, chociaż nie uzyskali większości w parlamencie. Carney wybrany został posłem z okręgu Nepean w Ontario.

Program rządu Carneya skupia się na kilku kluczowych obszarach:

  • polityka klimatyczna: zmiana podejścia – mniejsze bezpośrednie obciążenia dla konsumentów, większy nacisk na duże przedsiębiorstwa

  • rynek mieszkaniowy: zwiększona rola państwa w budownictwie mieszkaniowym

  • regulacje handlu między prowincjami: zmniejszanie barier wewnętrznych

  • infrastruktura: przyspieszenie dużych projektów inwestycyjnych

Rząd Carneya prowadzi równoległy kurs w relacjach międzynarodowych:

  • zwiększenie wydatków obronnych

  • utrzymanie wsparcia dla Ukrainy

  • poszukiwanie większej autonomii strategicznej w handlu i energetyce

  • rozmowy z państwami spoza tradycyjnych sojuszy zachodních

Ta strategia ma na celu zmniejszenie zależności Kanady od jednego partnera handlowego, szczególnie w kontekście amerykańskiego protekcjonizmu.

W styczniu 2026 roku Carney wygłosił specjalne przemówienie na dorocznym spotkaniu World Economic Forum w Davos. Uznawane jest ono za jedno z najważniejszych tego typu wystąpień w ostatnich miesiącach – rzeczywiste z powodu treści, ale także kontekstu: premier kraju powiązanego handlowo z USA otwarcie ogłaszał, że świat wchodzi w fazę radykalnej przemiany.

Jego słowa wskazywały na fundamentalne przesunięcie w globalnym porządku ekonomicznym. Mówił, że świat wchodzi w okres głębokich zmian – używając określenia “radykalna zmiana” – a nie w fazę stopniowej transformacji. Jego argumentacja opierała się na obserwacji, że stosunki handlowe, łańcuchy dostaw i infrastruktura finansowa stały się narzędziami presji politycznej między mocarstwami.

Carney podkreślił znaczenie pozycji „średnich mocarstw" takich jak Kanada. Według niego kraje tej wielkości muszą budować niezależność w sektorach krytycznych: energetyce, produkcji żywności, surowcach i technologii. Dotychczasowe założenie, że członkostwo w międzynarodowych instytucjach gwarantuje bezpieczeństwo gospodarcze, już nie wystarczy.

Przemówienie w Davos stanowiło publiczne uzasadnienie wewnętrznej polityki rządu – dywersyfikacji handlu, zwiększenia produkcji lokalnej i zmniejszenia strategicznej zależności. W kontekście napięć między Stanami Zjednoczonymi a sojusznikami w kwestii handlu, wystąpienie Carneya zostało zinterpretowane jako przygotowanie Kanady na mniej przewidywalny okres w relacjach z Waszyngtonem.

Carney reprezentuje typ lidera technokraty – człowieka o doświadczeniu finansowym, który przechodzi do polityki głównie podczas kryzysów. Jego przejście od banku centralnego do polityki było gwałtowne i nietypowe dla kanadyjskiego systemu.

Jego przywództwo wiąże się z debatą o roli państwa w gospodarce i o bezpieczeństwie ekonomicznym w okresie rosnącej konkurencji między głównymi mocarstwami. Jak jego polityka będzie oceniana, będzie zależeć od wyników gospodarczych w ciągu najbliższych lat i zdolności Kanady do rzeczywistego ograniczenia zależności od partnerów handlowych.

Przemówienie w Davos 2026 pokazało, że Carney zamierza być liderem, który nie ukrywa trudnych prawd o międzynarodowych relacjach ekonomicznych.

Literatura i źródła: