Pierwiastki ziem rzadkich: od szkła do turbin wiatrowych. Niewidoczne bogactwo nowoczesnego świata
Czasem przyszłość nie pachnie syntetycznym zapachem przyszłości. Pachnie rdzawą rudą, chemią i procesami, które niewielu z nas widzi. Pierwiastkami ziem rzadkich – grupą 17 pierwiastków chemicznych, których nie ma w żadnym zjawisku codziennym, a jednak bez nich prawie nic się nie porusza. One zasilają smartfony, turbiny wiatrowe, satelity, aparaty rezonansu magnetycznego i systemy zbrojeniowe. Są niewidzialne, lecz wszechobecne – a ich historia to opowieść o ambicji, monopolu i o tym, jak kilka krajów może kontrolować technologiczną przyszłość świata. ...
Cyfrowy yuan – pieniądz bez papieru, kontrola bez granic
Cyfrowy yuan nie brzmi jak pieniądz – nie istnieje jako banknot ani moneta, nie pachnie tuszem, nie trzeszczy w portfelu. Ale istnieje i działa, przenoszony bezimiennie przez karty pamięci i portfele cyfrowe, mierzony w bitach, kontrolowany przez serwery Pekinu. To instrument, który narodził się w laboratorium, ale jego konsekwencje mogą zmienić reguły gry na światowej scenie finansowej. Cyfrowy yuan, oficjalnie zwany e-CNY (Electronic Currency and Digital Payment, chociaż akronim pierwotnie brzmiał bardziej zawiłe – Digital Currency Electronic Payment, DCEP), jest czymś niezwykłym: pierwszą wchodzącą w życie walutą cyfrową emitowaną przez bank centralny wielkiej gospodarki. Przez siedem lat – od pierwszych pilotażowych testów w 2019 roku – przekształcił się z eksperymentu naukowego w system obsługujący miliardy transakcji, liczony w bilionach juanów, sięgający poza granice Chin. ...
Leonardo da Vinci – biografia geniusza renesansu
15 kwietnia 1452 roku w Anchiano pod Vinci urodził się Leonardo di ser Piero da Vinci, nieślubny syn notariusza Piera da Vinci i Cateriny. Jego nazwisko “da Vinci” odnosi się do miejsca pochodzenia, a nie rodziny. Leonardo zmarł 2 maja 1519 roku we Francji w wieku 67 lat. ...
Mark Carney: premier Kanady, od banku centralnego do wystąpienia w Davos
Mark Carney został premierem Kanady w marcu 2025 roku, przejmując stanowisko od Justina Trudeau. Jest pierwszym szefem rządu w historii kraju, który nie miał doświadczenia parlamentarnego przed objęciem tego urzędu. Jego poprzednie doświadczenie zawodowe obejmuje funkcję gubernatora Banku Kanady (2008–2013) i szefa Banku Anglii. ...
Tama Trzech Przełomów – gigainwestycja zmieniająca Chiny
Chińska Tama Trzech Przełomów (Three Gorges Dam; gorges ang. “przełomy” = wąwozy rzeczne) to jedno z największych dzieł inżynierii współczesnego świata. Gigantyczna betonowa bariera rozciągająca się na 2335 metrów przez Rzekę Jangcy stanowi zarazem świadectwo technologicznego triumfu Chin i jeden z bardziej kontrowersyjnych projektów infrastrukturalnych XXI wieku. Od momentu zatwierdzenia przez rząd chiński w 1992 roku projekt przyciąga zarówno zachwyt inżynierów, jak i krytykę naukowców zajmujących się ochroną środowiska i prawami człowieka. ...
Kiedy głód staje się alarmem. World Central Kitchen i polityka ciepłego posiłku
World Central Kitchen pojawia się zawsze tam, gdzie świat pęka: po trzęsieniu ziemi, po huraganie, na froncie wojny, na granicy, którą ludzie przekraczają z jedną torbą i pustym żołądkiem. To organizacja, która zamiast wielkich słów stawia garnki na ogień i mówi: najpierw zjedz, dopiero potem będziemy rozmawiać. ...
„Łup” („The Rip”) – czyli recenzja netflixowego obrazu Joe Carnahana
„Łup” („The Rip”) to netflixowy thriller Joe Carnahana, w którym Matt Damon i Ben Affleck grają policjantów z Miami wplątanych w sprawę grubej forsy w melinie kartelu. Z rutynowej akcji robi się test charakteru: czy da się pozostać „tymi dobrymi”, gdy system aż prosi, żeby pójść na skrót. ...
Brukselka: mała kapusta o dużym charakterze
Brukselka – inaczej kapusta brukselska – to warzywo, które długo miało opinię „trudnego”, choć pod względem wartości odżywczych i kulinarnych należy do czołówki warzyw kapustnych. ...
Archimedes: człowiek, który ważył świat
Archimedes urodził się około 287 roku p.n.e. w Syrakuzach – greckim mieście na Sycylii, położonym między portami, fortami i targowiskiem. Ojciec jego, Phidias, był astronomem, co zasugerowało naturalny kierunek intelektualnych poszukiwań młodego Archimedesa. Mimo że szczegóły jego biografii pozostają niejasne, źródła antyczne przypisują mu bliską relację z Hieronem II, władcą Syrakuz, który chętnie wykorzystywał talent tego uczonego do rozwiązywania praktycznych problemów – od budowy machin obronnych po badanie autentyczności królewskiej korony. ...
Centrum Leczenia Oparzeń im. dr. Stanisława Sakiela w Siemianowicach Śląskich
Centrum Leczenia Oparzeń (CLO) im. dr. Stanisława Sakiela w Siemianowicach Śląskich to wiodący ośrodek w Polsce zajmujący się kompleksowym leczeniem urazów oparzeniowych i ran przewlekłych. Placówka przyjmuje pacjentów z całego kraju i zagranicy, oferując szerokie spektrum specjalistycznych usług medycznych wspieranego zaawansowanymi technologiami diagnostycznymi i terapeutycznymi. Historia jej powstania sięga jednak daleko przed formalną datą utworzenia w 1998 roku. ...