Chiny

W prowincji Guizhou jeszcze niedawno ludzie przeprawiali się nad kanionami na tyrolkach — stalowych linkach rozpiętych nad przepaścią. Ponad dwadzieścia takich lin wisiało nad jedną tylko rzeką. Codzienność, nie atrakcja turystyczna. W tej samej prowincji, nad rzeką Beipan, we wrześniu 2025 roku otwarto most Huajiang Canyon Bridge. Sześćset dwadzieścia pięć metrów pustego powietrza między jezdnią a wodą. Na szczycie pylonu — przeszklona kawiarnia, osiemset metrów nad dnem doliny. Chmury przepływają poniżej okien. ...

Prowincja Guizhou w południowo-zachodnich Chinach przez wieki miała jeden definiujący problem: teren. Lokalne przysłowie mówi, że nie ma tu trzech metrów płaskiej ziemi. Wapienne szczyty, pionowe urwiska, kaniony tak głębokie, że na ich dnie panuje inny mikroklimat niż na krawędzi. Podróż między wioskami odległymi o kilkanaście kilometrów w linii prostej potrafiła zająć cały dzień. Efekt tej geografii był prosty i brutalny. Guizhou przez dekady pozostawało jedną z najbiedniejszych prowincji Chin. Gdzie nie ma dróg, nie powstaje handel. Gdzie nie ma handlu, ludzie albo odchodzą, albo zostają w ubóstwie. Na początku XXI wieku prowincja miała najwyższy wskaźnik skrajnego ubóstwa w całym kraju. ...

Wyobraź sobie, że stajesz na płycie mostu i patrzysz w dół. Pod twoimi stopami jest 625 metrów powietrza, mgły i nicości. Rzeka Beipan na dnie kanionu wygląda jak cienka srebrna nitka. Empire State Building zmieściłby się pod tobą i zostałoby jeszcze jakieś 180 metrów zapasu. To nie jest scenariusz filmu science fiction. To jest most Huajiang Canyon Bridge w chińskiej prowincji Guizhou, otwarty dla ruchu 28 września 2025 roku. Najwyższy most na świecie. Tytuł, który w Chinach nikogo nie zaskakuje, bo kraj dzierży go nieprzerwanie od 2003 roku, kiedy most Beipanjiang Guanxing odebrał go amerykańskiemu Royal Gorge Bridge. Z każdą dekadą granica tego, co wydaje się inżynieryjnie rozsądne, przesuwa się coraz wyżej. Dosłownie. Ale Huajiang to nie jest zwykłe podbicie rekordu o kilka metrów — to skok o 60 metrów w górę, dokonany w terenie, który geolodzy opisują jako koszmarny. ...

Gdzieś na równinie Utopia Planitia, pokryty rudym pyłem, stoi łazik o kształcie motyla. Zhurong miał pracować dziewięćdziesiąt marsjańskich dni. Przepracował trzysta czterdzieści siedem. Potem zasnął przed zimą i już się nie obudził. Zdjęcia satelitarne NASA potwierdziły: nieruchomy, zasypany, samotny. Koniec misji. Tyle że historia chińskiego programu kosmicznego jest historią rzeczy, które miały się nie udać. Rakieta z 1960 roku, która osiągnęła osiem kilometrów — przy czym jej twórca był deportowanym z Ameryki naukowcem, którego Waszyngton uznał za zagrożenie. Satelita, który przez dwadzieścia dni nadawał patriotyczną melodię, zanim zgasły baterie. Lądownik, który jako pierwszy w historii dotknął niewidocznej strony Księżyca. ...

W 1955 roku Stany Zjednoczone deportowały Qian Xuesena — fizyka, który współtworzył podwaliny amerykańskiego programu rakietowego. Oficjalny powód: podejrzenia o sympatie prokomunistyczne. Nieoczekiwany skutek: Chiny otrzymały człowieka, który rok po powrocie przedstawił władzom w Pekinie gotowy plan budowy programu kosmicznego. Jeden z amerykańskich admirałów miał później powiedzieć, że deportacja Qiana była równoznaczna z podarowaniem przeciwnikowi kilku dywizji. To nie jest anegdota. To wzorzec, który powtórzył się w chińskiej kosmonautyce wielokrotnie: zamknięte drzwi stawały się zaproszeniem do zbudowania własnego domu. ...

Kiedy 24 kwietnia 1970 roku z głośników w całych Chinach popłynęła melodia Dong Fang Hong („Wschód jest czerwony"), nadawana z orbity przez pierwszego chińskiego satelitę, niewiele osób na świecie traktowało Państwo Środka jako poważnego gracza kosmicznego. Był to kraj wciąż pogrążony w chaosie rewolucji kulturalnej, technologicznie odległy od Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego. Pięćdziesiąt sześć lat później Chiny dysponują własną permanentnie załogową stacją kosmiczną, posiadają próbki gruntu z niewidocznej strony Księżyca i przygotowują się do wysłania taikonautów na Srebrny Glob. ...

Kto po raz pierwszy przekracza granicę Chin — czy to w interesach, czy jako turysta — szybko orientuje się, że europejski podręcznik dobrych manier tu nie obowiązuje. Gesty, które w Warszawie czy Berlinie uchodzą za oznakę serdeczności, w Szanghaju mogą wywołać zakłopotanie. Z kolei zachowania, które u nas wydałyby się co najmniej dziwaczne, po drugiej stronie Wielkiego Muru stanowią wyraz najgłębszego szacunku. Różnice te nie wynikają z przypadku ani z czyjegoś kaprysu. Chińska etykieta wyrasta wprost z konfucjańskiego porządku wartości, który przez ponad dwa i pół tysiąca lat kształtował relacje społeczne na obszarze rozciągającym się od stepów mongolskich po subtropikalne wybrzeża Morza Południowochińskiego. Jest rozbudowana, precyzyjna, naszpikowana symboliką. Żeby ją zrozumieć, trzeba zacząć od fundamentów. ...

Chiński Nowy Rok, zwany także Świętem Wiosny (Chūnjié, 春节), to najważniejsze święto w kalendarzu chińskim. Jego obchody, sięgające tysięcy lat wstecz, tworzą bogatą mozaikę zwyczajów, wierzeń i symboli, które ewoluowały na przestrzeni wieków, ale w swojej istocie wciąż koncentrują się wokół wspólnoty, rodziny i nadziei na pomyślność. W 2026 roku Chińczycy witają Rok Ognistego Konia — kombinację powtarzającą się zaledwie raz na 60 lat — a Święto Wiosny rozpoczyna się 17 lutego. Choć zakorzenione głęboko w tradycji, święto to zyskuje nowe oblicza, szczególnie za sprawą młodego pokolenia. Przyjrzyjmy się historii, symbolice i współczesnym formom tego wyjątkowego okresu w życiu Chin. ...

Dla przybysza z Zachodu, który w upalny letni dzień wejdzie do chińskiej restauracji, widok miejscowych popijających parujące kubki z gorącą wodą może być nie lada zaskoczeniem. W świecie, gdzie lód jest synonimem orzeźwienia, Chiny pozostają wierne swojej wielowiekowej tradycji. Zwyczaj ten, często wyśmiewany w internetowych memach — słynne „duō hē rè shuǐ" (多喝热水), czyli „pij więcej gorącej wody" jako rada na wszystko — ma jednak głębokie korzenie historyczne, medyczne i społeczne. To znacznie więcej niż tylko nawyk: to element kulturowego kodu, który kształtował się przez tysiąclecia. ...

Na przełomie stycznia i lutego 2023 roku relacje między dwoma największymi mocarstwami świata wkroczyły w fazę głębokiego kryzysu za sprawą obiektu, który pojawił się na niebie nad Ameryką Północną. Incydent z chińskim balonem — określanym przez Waszyngton mianem „szpiegowskiego", a przez Pekin jako „zbłąkany statek meteorologiczny" — doprowadził do gwałtownego ochłodzenia stosunków dwustronnych i odwołania pierwszej od lat planowanej wizyty amerykańskiego sekretarza stanu w Chinach. Wydarzenie to, choć z perspektywy czasu oceniane jako mniej groźne niż początkowo sądzono, stało się katalizatorem zmian o dalekosiężnych konsekwencjach dla architektury bezpieczeństwa w całym regionie Azji i Pacyfiku. ...

Chińska Tama Trzech Przełomów (Three Gorges Dam; gorges ang. “przełomy” = wąwozy rzeczne) to jedno z największych dzieł inżynierii współczesnego świata. Gigantyczna betonowa bariera rozciągająca się na 2335 metrów przez Rzekę Jangcy stanowi zarazem świadectwo technologicznego triumfu Chin i jeden z bardziej kontrowersyjnych projektów infrastrukturalnych XXI wieku. Od momentu zatwierdzenia przez rząd chiński w 1992 roku projekt przyciąga zarówno zachwyt inżynierów, jak i krytykę naukowców zajmujących się ochroną środowiska i prawami człowieka. ...

Huawei Technologies Co., Ltd. to chińskie przedsiębiorstwo technologiczne z siedzibą w Shenzhen, które w ciągu niespełna czterech dekad przekształciło się z małego pośrednika handlowego w globalnego giganta branży ICT (information and communications technology). Firma jest dziś nie tylko największym na świecie producentem urządzeń telekomunikacyjnych, ale także istotnym graczem w segmencie smartfonów, elektroniki użytkowej, chmury obliczeniowej oraz nowoczesnych rozwiązań dla motoryzacji. Mimo kontrowersji politycznych i sankcji handlowych — zwłaszcza ze strony Stanów Zjednoczonych — Huawei nie tylko przetrwał, ale rozwinął autorskie systemy operacyjne, zaawansowane procesory i kompleksowe ekosystemy cyfrowe, udowadniając swoją technologiczną niezależność. ...