Polityka

Wyobraź sobie alarm przeciwpożarowy, który milczy podczas siedmiu na dziesięć pożarów, ale budzi cię w co piątą spokojną noc. Nie kupiłbyś takiego czujnika. A gdyby ktoś zamontował go w twoim szpitalu? Dokładnie to zrobił Epic Sepsis Model — system wykrywania sepsy wdrożony w setkach amerykańskich placówek medycznych. Nie rozpoznawał choroby u dwóch trzecich pacjentów, u których rzeczywiście się rozwijała. Jednocześnie zasypywał personel fałszywymi alarmami. Nikt go celowo nie zaprogramował, żeby zawodziła. Po prostu uczył się ze wzorców, których ludzie nie kontrolowali — i podejmował decyzje, których nikt świadomie nie podjął. ...

Algorytm nie musi być złośliwy, żeby wyrządzić szkodę. Wystarczy, że uczy się ze świata takim, jaki jest — z jego nierównościami, uprzedzeniami i ślepymi plamami. System rekrutacyjny wytrenowany na dekadzie danych korporacyjnych zaczyna karać kobiece CV. Algorytm szpitalny mierzący wcześniejsze wydatki na leczenie zamiast stanu zdrowia systematycznie odsuwał czarnoskórych pacjentów od opieki. Żaden człowiek nie podjął tych decyzji. A jednak decyzje zapadły — cicho, automatycznie, na skalę przemysłową. To właśnie dlatego regulacje sztucznej inteligencji stały się jednym z najważniejszych pól legislacyjnych dekady. Ale sposób, w jaki trzy największe potęgi gospodarcze próbują okiełznać tę technologię, mówi więcej o ich wizji świata niż o samej AI. ...

W 2014 roku zespół inżynierów Amazona zbudował algorytm, który miał automatycznie oceniać CV kandydatów do pracy. System uczył się na podstawie dziesięciu lat historycznych danych o zatrudnieniu — a ponieważ branża technologiczna jest zdominowana przez mężczyzn, szybko nauczył się traktować męskie życiorysy jako wzorcowe. Obniżał punktację za słowo „women’s" w nazwie organizacji studenckiej. Karał absolwentki uczelni kobiecych. Amazon porzucił projekt w 2017 roku, a firma oficjalnie oświadczyła, że narzędzie nigdy nie było stosowane w realnej rekrutacji. Ale sam fakt, że algorytm wytrenowany na danych korporacji z listy Fortune 500 odtworzył i wzmocnił płciowe uprzedzenia — bez niczyjej złośliwej intencji — mówi o problemie więcej niż jakiekolwiek teoretyczne rozważania. ...

4 listopada 2008, wieczór, Grant Park w Chicago. Ćwierć miliona ludzi płacze, śmieje się, obejmuje nieznajomych. Na scenę wchodzi szczupły mężczyzna w ciemnym garniturze. Ma czterdzieści siedem lat i imię, którego żaden spin doktor by nie wymyślił: Barack Hussein Obama. Dwadzieścia trzy lata wcześniej ten sam człowiek zarabiał dwanaście tysięcy dolarów rocznie, chodząc od drzwi do drzwi po komunalnych osiedlach południowego Chicago. Organizował zebrania parafialne. Rozmawiał z ludźmi, którzy mieli wszelkie powody, żeby nie ufać nikomu z zewnątrz. ...

Wieczorem 4 listopada 2008 roku w chicagowskim Grant Park zebrało się ćwierć miliona ludzi. Na scenę wszedł czterdziestosiedmioletni mężczyzna, który właśnie został pierwszym czarnoskórym prezydentem w ponad dwustutrzydziestoletniej historii Stanów Zjednoczonych. Żeby zrozumieć, jak tam trafił — i co z tego wynikło — trzeba cofnąć się o prawie pół wieku. Skąd Barack Hussein Obama II urodził się w 1961 roku w Honolulu na Hawajach. Matka z Kansas, ojciec — kenijski student ekonomii, jeden z pierwszych afrykańskich stypendystów na Uniwersytecie Hawajskim. Rodzice rozstali się, zanim chłopiec skończył trzy lata. Ojca widział później tylko raz. ...

Kiedy wieczorem 4 listopada 2008 roku telewizyjne studia w Chicago pokazały tłum zgromadzony w Grant Park, część widzów pewnie pomyślała, że to kolejna transmisja z koncertu albo meczu. Ludzie płakali, śmiali się, obejmowali nieznajomych albo po prostu stali z telefonami nad głowami, nie bardzo wiedząc, co z sobą zrobić. Na scenę wszedł szczupły mężczyzna w ciemnym garniturze. Miał czterdzieści siedem lat, nazywał się Barack Hussein Obama i właśnie wygrał wybory prezydenckie, stając się pierwszym Afroamerykaninem na tym stanowisku w ponad 230-letniej historii Stanów Zjednoczonych. ...

Nieoczekiwany rywal W węgierskiej polityce przez lata panował jeden rytm: Fidesz rządzi, opozycja przegrywa. Viktor Orbán, sprawujący władzę od 2010 roku z konstytucyjną większością w parlamencie, wydawał się nietykalny. Wybory 2022 roku dobitnie pokazały, że nawet szeroka koalicja wszystkich sił opozycyjnych — od skrajnej lewicy po konserwatystów — nie jest w stanie zachwiać jego pozycją. A jednak w połowie lat dwudziestych na scenie politycznej pojawił się polityk, który w ciągu zaledwie roku stał się największym zagrożeniem dla rządzącej partii od niemal dwóch dekad. Tym człowiekiem jest Péter Magyar. ...

Teheran nie jest miastem, które daje się łatwo opisać: raczej przypomina rozrastający się w dół stok górski, po którym spływają nowe dzielnice, sprzeczne oczekiwania i zmieniające się reguły gry. Wystarczy kilka kilometrów, by przejść od luksusowych kawiarni na północy po zatłoczone bazary i blokowiska, gdzie państwowa ideologia spotyka się z bardzo prywatnymi negocjacjami codzienności. ​ ...