Rok 2025 nie był ani rokiem triumfu, ani ostatecznej katastrofy – raczej kolejną odsłoną świata, który próbuje biec szybciej, niż potrafi oddychać. W Polsce i na świecie działy się rzeczy, które w podręcznikach może dostaną po jednym zdaniu, ale w pamięci wielu zostaną jako konkretne obrazy: tłum pod stadionem, długa noc przed ekranem z wynikami wyborów, czerwony dywan przed zbrodniarzem wojennym. ​

Poniżej dwanaście takich chwil z Polski i dwanaście ze świata – notatki z zeszytu, który ktoś za kilka lat otworzy przypadkiem. ​

Polska: polityka i pamięć

  1. Wybory prezydenckie i zmiana w Pałacu

18 maja Polacy znów stanęli w kolejkach do lokali wyborczych – pierwsza tura przyniosła prowadzenie Rafała Trzaskowskiego z niewielką przewagą nad Karolem Nawrockim. Kilka miesięcy później to właśnie Nawrocki składał przysięgę na placu przed Pałacem Prezydenckim, zaczynając kadencję w cieniu sporów o historię, sądy i miejsce Polski w Europie. ​

  1. Rząd, który „przeżył” głosowanie

11 czerwca rząd Donalda Tuska stanął przed wotum zaufania w Sejmie – dzień pełen przewidywalnych przemówień, ale też nerwowych kalkulacji w kuluarach. Głosowanie zakończyło się utrzymaniem gabinetu, co wielu odczytało nie jako zwycięstwo, lecz jako sygnał, że konflikt polityczny stał się na tyle rutynowy, iż przestał kogokolwiek naprawdę dziwić. ​

  1. Koniec Trzeciej Drogi

17 czerwca ogłoszono rozwiązanie sojuszu Trzecia Droga – projektu, który jeszcze niedawno miał być odpowiedzią na zmęczenie polaryzacją. Rozpad tego porozumienia był cichym potwierdzeniem, że po krótkim flircie z „centrum” scena polityczna znów wraca do znanych, spolaryzowanych osi sporu. ​

  1. Polska prezydencja w Radzie UE i „Culture Sparks Unity”

Od stycznia do czerwca Polska sprawowała prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, a równolegle w ponad dwudziestu krajach odbywały się koncerty, spektakle i wystawy w ramach programu „Culture Sparks Unity”. Anonsowany w 2025 roku w Warszawie program kładł nacisk na młodych twórców i solidarność, tworząc bardziej sieć spotkań niż jedną wielką, spektakularną galę. ​

  1. Via Baltica – asfalt zamiast mapy

20 października oficjalnie otwarto trasę Via Baltica, spinającą Polskę z państwami bałtyckimi w jeden ciąg asfaltu, mostów i estakad. Wystąpienia prezydentów Polski i Litwy brzmiały jak nowe wcielenie dawnych opowieści o szlakach handlowych, tylko że dziś zamiast kupców jadą nimi tiry i autobusy turystyczne. ​

  1. Wrocław i finał Ligi Konferencji

Pod koniec maja Wrocław na kilka dni stał się jednym z futbolowych środków Europy, goszcząc finał Ligi Konferencji Europy UEFA. Obok święta piłki pojawiły się też ciemniejsze kadry – 28 maja policja zatrzymała 28 osób po starciach kiboli Chelsea i Realu Betis, przypominając, że futbolowe emocje wciąż łatwo wymykają się spod kontroli. ​

  1. Sport młodych: piłkarki i piłkarze ręczni

Między 15 a 27 czerwca w Polsce rozegrano piłkarskie Mistrzostwa Europy U‑19 kobiet, a tuż potem – od 18 do 29 czerwca – Mistrzostwa Świata juniorów w piłce ręcznej. Dla wielu miast był to pierwszy raz, gdy lokalne stadiony i hale zapełniły się kibicami z różnych krajów, patrzącymi nie na gwiazdy, lecz na zawodniczki i zawodników dopiero wchodzących w dorosły sport. ​

  1. Lech Poznań znów mistrzem

24 maja Lech Poznań zdobył dziewiąte w historii mistrzostwo Polski, domykając sezon, w którym klub znów zagrał rolę jednego z filarów ligowej piłki. W kronikach zostanie tabela i skład, ale dla tysięcy kibiców ważniejsza była tamta konkretna sobota – śpiewy na ulicach, race nad miastem, poczucie, że przez kilka godzin nic poza piłką się nie liczy. ​

  1. Drżenie ziemi na Śląsku

11 sierpnia niewielkie trzęsienie ziemi o magnitudzie 2,3 wstrząsnęło Górnym Śląskiem, zabijając górnika w kopalni Szczygłowice. W skali świata to „małe” wydarzenie, w skali jednej rodziny – data, po której każdy poranek wygląda już inaczej. ​

  1. Nocny koncert i sto aresztowań

9 sierpnia koncert białoruskiego rapera Maxa Korzha na Stadionie Narodowym w Warszawie zakończył się zatrzymaniem ponad stu osób po zamieszkach. Dla jednych to dowód na brutalizację kultury masowej, dla innych – kolejny epizod z serii spotkań tłumu, policji i alkoholu, które wszystkie wyglądają podobnie. ​

  1. Immunitet, który można zdjąć

7 października Parlament Europejski uchylił immunitet polskim europosłom Danielowi Obajtkowi i Michałowi Dworczykowi w związku ze śledztwem korupcyjnym. W praktyce oznaczało to nie efektowny „koniec epoki”, lecz raczej mozolne przesuwanie granic odpowiedzialności politycznej w stronę organów ścigania i sądów. ​

  1. Polska w Osace: Expo 2025

W 2025 roku Polska po raz kolejny pokazała się na Expo w Osace, próbując w jednym pawilonie zmieścić swoją historię, technologię i ambicje gospodarcze. Dla odwiedzających to była raczej krótka wizyta w katalogowym świecie „Poland brand”, dla polskich instytucji – ważny element długiego marszu po inwestycje i turystów. ​

Świat: polityka i napięcia

  1. Anchorage: spektakl zamiast przełomu

Spotkanie Trump–Putin w Anchorage było bardziej spektaklem niż realną dyplomacją – wojna w Ukrainie stała się tłem do politycznego selfie dwóch przywódców mówiących o „nowym początku”, choć żaden z nich nie ponosił codziennych kosztów tej wojny. Na tle frontu, gdzie wciąż ginęli ludzie, ich deklaracje brzmiały jak reklamowy slogan, a cała scena była bardziej polityczną żenadą niż momentem historycznego przełomu. Pokazywała też upadek wartości świata, a zwłaszcza USA. ​

  1. Dziesięć najważniejszych wydarzeń – lista zamiast podsumowania

Pod koniec grudnia think tanki i redakcje opublikowały swoje listy „dziesięciu najważniejszych wydarzeń 2025 roku”, wśród których dominowały wojny, kryzysy i geopolityczne przetasowania. Tego typu zestawienia są jak roczne horoskopy odwrócone wstecz – selektywne, fragmentaryczne, a jednak silnie wpływające na to, jak pamiętamy minione miesiące. ​

  1. G7 w kanadyjskiej Albercie

W czerwcu liderzy G7 zebrali się w Albercie, by rozmawiać o klimacie, regulacji cyfrowej i nierównościach ekonomicznych. Za zamkniętymi drzwiami dyskutowano o tym, jak okiełznać technologie, które dawno wymknęły się regulacjom, i jak pogodzić wzrost gospodarczy z planetą, która coraz wyraźniej nie nadąża za tym wzrostem. ​

  1. G20 w Brazylii

W marcu w Brazylii odbył się szczyt G20, widziany jako kolejna odsłona prób pogodzenia interesów globalnej Północy i Południa. Z jednej strony mówiono o współpracy klimatycznej i długach, z drugiej – o tym, kto i na jakich zasadach będzie miał dostęp do strategicznych technologii i surowców. ​

  1. UE wybiera nowy parlament

Majowe wybory do Parlamentu Europejskiego stały się testem nastrojów w krajach Unii wobec wojny, migracji i zielonej transformacji. Na mapie politycznej pojawiły się nowe konfiguracje, ale dominującym uczuciem po ogłoszeniu wyników było raczej zmęczenie stałym stanem „kampanii permanentnej” niż poczucie przełomu. ​

  1. COP30 w brazylijskim Belém

Między 10 a 21 listopada negocjatorzy i aktywiści spotkali się na COP30 w Belém, w sercu Amazonii, które od lat jest symbolem zarówno katastrofy, jak i nadziei. Deklaracje o ochronie lasów deszczowych brzmiały mocno, ale każdy wiedział, że prawdziwy test odbędzie się nie na sali plenarnej, lecz w budżetach państw i księgach rachunkowych korporacji. ​

  1. Rywalizacja USA–Chiny w nowej odsłonie

Rok 2025 tylko wzmocnił obraz świata jako sceny rywalizacji amerykańsko-chińskiej, szczególnie w obszarach półprzewodników, sztucznej inteligencji i technologii kwantowych. Na morzach i w dyplomacji robiło się tłoczno od nowych sojuszy, inicjatyw i kontrinicjatyw, które w oczach zwykłych ludzi przekładały się głównie na niepewność łańcuchów dostaw i cen. ​

  1. Mistrzostwa Świata w sporcie „pozaolimpijskim”

W Chengdu odbyły się World Games 2025, święto dyscyplin, które zwykle żyją w cieniu igrzysk olimpijskich: parkouru, ultimate frisbee czy wspinaczki sportowej. Z perspektywy globalnych mediów to wydarzenie niszowe, ale dla uczestników – najbardziej intensywne dni kariery, zderzenie marzeń o profesjonalnym sporcie z jego ekonomicznymi ograniczeniami. ​

  1. MWC w Barcelonie: przyszłość w wersji demonstracyjnej

Na początku roku Barcelona znów ugościła Mobile World Congress, największe targi technologii mobilnych na świecie. W halach targowych można było przejść się po wszystkich wersjach przyszłości naraz – od kolejnych generacji sieci po prototypy urządzeń, które być może nigdy nie trafią na sklepowe półki. ​

  1. Afgańska droga i autobus migrantów

19 sierpnia w afgańskiej prowincji Herat w zderzeniu autobusu przewożącego deportowanych migrantów z ciężarówką i motocyklem zginęło co najmniej 79 osób. W globalnych serwisach była to krótka depesza o „kolejnym tragicznym wypadku”, ale za suchymi liczbami kryły się pogranicza – między państwami, między legalnością a nielegalnością, między powrotem a ucieczką. ​

  1. Humanoid Games w Pekinie

Między 15 a 17 sierpnia w Pekinie odbyły się pierwsze w historii World Humanoid Robot Games – zawody dla maszyn, które coraz bardziej przypominają ludzi w ruchu, choć niekoniecznie w gestach. Na widowni pojawili się zarówno entuzjaści technologii, jak i ci, którzy w każdym kroku robota widzą zapowiedź przyszłych napięć na rynku pracy. ​

  1. Dzisiejsze konflikty jako jutrzejsze podręczniki

W podsumowaniach 2025 roku dominowały wojny – od Ukrainy po inne, mniej nagłaśniane fronty – oraz ich ekonomiczne i społeczne konsekwencje. Dziś są to powiadomienia w aplikacjach i wykresy cen energii, jutro będą przypisami w rozdziałach o „przełomowej połowie dekady”, które znów pokażą tylko fragment tamtego szumu informacyjnego. ​

Literatura i źródła