Ewolucja

W 1858 roku na wyspie Ternate, gdzieś między Molukami a gorączką malaryczną, Alfred Russel Wallace leży w hamaku i myśli o śmierci. Nie o swojej — o śmierci w ogóle. O tym, że zwierząt rodzi się więcej niż przeżywa, że różnice między nimi nie są dekoracyjne, że środowisko jest sitem, przez które przechodzą tylko niektóre formy. Zapisuje to w eseju i wysyła do Anglii, do człowieka, którego podziwia. Ten człowiek, Karol Darwin, otwiera list w swoim gabinecie pod Londynem i czuje coś bliskiego panice. Od dwudziestu lat siedzi na tej samej idei. Zbiera dowody, szlifuje argumenty, odwleka publikację — a teraz samouk bez dyplomu, kolekcjoner owadów z drugiego końca świata, napisał mu to, co sam mógłby podpisać własnym nazwiskiem. ...

Większość wielkich teorii naukowych ma moment narodzin i etap dojrzewania. Teoria ewolucji ma coś więcej: historię nieustannego wzrostu. Przez ponad sto sześćdziesiąt lat każde nowe narzędzie badawcze — od genetyki przez sekwencjonowanie DNA po tomografię skamieniałości — przynosiło jej nowe potwierdzenia. Żaden test jej nie obalił. Kilka ją wzbogaciło. To historia idei, która zaczęła się od prostego spostrzeżenia, a stała się fundamentem całej biologii — ramą, bez której wiedza o życiu rozpadłaby się w zbiór niepowiązanych obserwacji. To za jej sprawą rozumiemy, dlaczego bakterie uodparniają się na antybiotyki, dlaczego kości człowieka i wieloryba są tak podobne i dlaczego wirus grypy co roku wymaga nowej szczepionki. ...

Biolog ewolucyjny Theodosius Dobzhansky napisał w 1973 roku zdanie, które stało się bodaj najczęściej cytowanym aforyzmem w całej historii biologii: „Nic w biologii nie ma sensu poza ewolucją". Miał rację w sposób, który wykracza poza retorykę. Teoria ewolucji nie jest jedną z wielu biologicznych hipotez — jest ramą, bez której reszta wiedzy o życiu rozpadłaby się w zbiór niepowiązanych obserwacji. To za jej sprawą rozumiemy, dlaczego bakterie uodparniają się na antybiotyki, dlaczego kości człowieka i kości wieloryba są tak podobne, dlaczego wirus grypy rok w rok wymaga nowej szczepionki. To ona łączy paleontologię z genetyką, ekologię z medycyną, zoologię z biochemią. ...