Klimat

W niedzielę 28 czerwca 2026 roku stacja IMGW w Słubicach zmierzyła 40,5°C. Padł rekord powojennych polskich pomiarów instrumentalnych. Ciekawsza od samej liczby jest data. Koniec czerwca nie jest w Polsce szczytem lata; klimatologiczne maksimum przypada dopiero na początek sierpnia, kiedy średnia temperatura maksymalna bywa wyższa o mniej więcej trzy stopnie. Gdyby ten sam układ baryczny, ten sam napływ powietrza znad Afryki Północnej i to samo bezchmurne niebo trafiły się sześć tygodni później, termometry mogłyby pokazać wartości bliskie 43 stopniom. Tyle mniej więcej wynosi dziś praktyczny sufit możliwy do osiągnięcia w polskim klimacie, jak szacują klimatolodzy analizujący czerwcową falę. ...

Trzeciego lipca 2023 roku globalna średnia dobowa temperatura powietrza przy powierzchni Ziemi przebiła najwyższą wartość zapisaną dotąd w zbiorze ERA5. Nazajutrz rekord padł ponownie. Potem jeszcze dwa razy, aż do 6 lipca, kiedy planetarny termometr zatrzymał się na 17,08°C. Przez następne trzy i pół tygodnia żaden dzień nie zszedł poniżej starego maksimum z 13 sierpnia 2016 roku, wynoszącego 16,80°C. Liczby z globalnych baz klimatycznych rzadko kogoś poruszają. Ten sam miesiąc wyglądał jednak inaczej z poziomu ulicy. ...

Amazonia przez dziesięciolecia funkcjonowała w europejskiej wyobraźni jako „dziewicza puszcza" – zielony ocean natury, niemal nietknięty przez człowieka. Tymczasem pod warstwą liści, korzeni i czerwonej, ubogiej gleby kryje się coś, co podważa ten obraz. Ciemna, niemal czarna ziemia, wyraźnie odcinająca się od otoczenia. Żyzna. Stabilna. Niewyjaławiająca się po kilku latach uprawy. Terra Preta – po portugalsku po prostu „czarna ziemia" – nie jest wytworem natury. To efekt świadomej działalności ludzi sprzed setek, a być może tysięcy lat. W świecie, w którym rolnictwo przemysłowe coraz częściej prowadzi do degradacji gleby, a klimat wymusza myślenie o magazynowaniu węgla, ta prekolumbijska technologia zaczyna brzmieć zaskakująco współcześnie. ...

Lato 2022 roku zapisało się w europejskiej historii jako czas, w którym woda – dotychczas traktowana jak oczywistość – stała się dobrem deficytowym. To wtedy, na naszych oczach, kontynent doświadczył najbardziej dotkliwej suszy od co najmniej sześciu dekad, a według niektórych ocen – od pięciuset lat. Od południa po północ, od Alp po wybrzeża Atlantyku, Europa wysychała, a skutki tego kryzysu wciąż rezonują w codziennym życiu, polityce i wyobraźni przyszłości. ...