Unia Europejska

Traktaty rzymskie weszły w życie 1 stycznia 1958 roku i od tamtej pory ani razu nie przetrwały dekady bez poprawek. Traktat fuzyjny, luksemburski i brukselski traktat budżetowy, Jednolity Akt Europejski, Maastricht, Amsterdam, Nicea, Lizbona. Osiem poważnych rewizji prawa pierwotnego w pół wieku, do tego siedem traktatów akcesyjnych, jeden traktat o wyjściu Grenlandii i jedna umowa o wystąpieniu państwa członkowskiego. Konstrukcja europejska nigdy nie doczekała się odbioru technicznego. Rusztowania stoją. Historię tych niemal siedemdziesięciu lat porządkują dwie równoległe dynamiki. Pierwsza z nich to poszerzanie, czyli przyjmowanie nowych państw. Druga to pogłębianie, czyli przekazywanie wspólnym instytucjom kolejnych dziedzin, w których wcześniej decydowały wyłącznie stolice narodowe. Obie rzadko szły równym krokiem. Zwykle jedna wymuszała drugą: perspektywa przyjęcia kolejnych członków uruchamiała reformę instytucji, a reforma instytucji otwierała drogę następnej fali akcesji. O tym, jak w ogóle powstał fundament, na którym to wszystko stanęło, pisaliśmy w pierwszej części cyklu. ...

O Zagłębie Ruhry, Alzację i Lotaryngię Francja i Niemcy biły się dwukrotnie w ciągu jednego pokolenia. Stal decydowała o liczbie dział, węgiel o tym, czy pracują fabryki i pociągi. Gdy w maju 1945 roku ucichły ostatnie strzały, Paryż wrócił do znajomego scenariusza i zażądał kontroli nad niemieckim przemysłem ciężkim, a pokonane Niemcy czekały na wyrok zwycięzców. Pomysł, żeby akurat węgiel i stal, surowce wojny, oddać pod wspólny ponadnarodowy zarząd, brzmiał w tamtych realiach jak polityczna fantastyka. Jeszcze w 1949 roku francuscy dyplomaci traktowali kontrolę nad Ruhrą jako gwarancję bezpieczeństwa narodowego. A jednak właśnie ta propozycja, odczytana 9 maja 1950 roku, uruchomiła proces, który dziś obejmuje 27 państw i blisko 450 milionów ludzi. Integrację europejską pomyślano jako projekt pokojowy, tyle że przebrany w kostium gospodarczy. Kostium okazał się trwalszy od niejednego munduru. Tekst, który otwiera nasz cykl o historii i ustroju Unii Europejskiej, opowiada o pierwszych dwunastu latach tej drogi: od kontynentu w gruzach do podpisów złożonych wiosną 1957 roku w Rzymie. ...

Po pięciu latach od formalnego opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię Brexit stanowi jedno z najważniejszych geopolitycznych wydarzeń XXI wieku. Analiza dostępnych danych dowodzi definitywnie, że główne obietnice kampanii probrexitowej nie zostały zrealizowane. Gospodarka Wielkiej Brytanii straciła około 140 miliardów funtów, imigracja nie zmniejszyła się, lecz wzrosła do rekordowych poziomów, a opinia publiczna wyrażnie zmienia się w stronę krytyki. Dwie trzecie Brytyjczyków uważa obecnie Brexit za błąd i chciałoby powrotu do Unii. ...